ไจก์ทิโย หรือ พระธาตุอินทร์แขวน มีตำนาน คนแก่คนเฒ่าชาวมอญและพม่าเล่าขานตำนานพระธาตุอินทร์แขวนไว้ว่าเมื่อราว 2,000 ปีมาแล้วมี "พิทยาธร" หรือผู้มีวิชากายสิทธิ์คนหนึ่ง(พม่าเรียก "ซอรว์จี") เป็นสูกศิษย์ของพระฤาษีผู้มีอาคมแก่กล้าอยู่ในป่าลึกดงเร้น ต่อมาทิทยาธรได้พบรักกับนาคีผู้มีฤทธิ์แปลงตนเป็นหญิงสาวจนมีลูกด้วยกันคนหนึ่งให้ฤาษีช่วยเลี้ยงดูกระทั่้งเติบใหญ่ได้เป็นเจ้าผู้ครองเมืองนามว่า "พระเจ้าติสสะ" วันหนึ่งพระฤาษีรู้ตนว่าจะละสังขารคืนสู่ธรรมชาิติจึงตัดสินใจถวายพระเกศาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแด่พระเจ้าติสสะพระเกศานี้ได้รับแต่ครั้งพระพุทธองค์เสด็จโปรดสัตว์ถึงในถ้ำพระฤาษีโดยเอาพระเกศานั้นเก็บซ่อนไว้ในมวยผมของต้นเป็นเวลานาน ครั้นเมื่อจะถวายให้ก็มีข้อแม้ว่าพระเจ้าติสสะจักต้องหาก้อนหินที่มีรูปร่างคล้ายศีรษะพระฤาษีและสร้งเจดีย์ไว้บนก้อนหินเพื่อเก็บพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้าเส้นนี้ถึงตรงนี้ บางตำนานว่ามีพระอินทร์มาช่วยพระเจ้าติสสะ บางตำนานว่าเป็น "นัต" หรือภูตศักดิ์สิทธิ์มาช่วยค้นหาตามพื้นมหาสมุทรจนได้ก้อนหินที่มีรูปร่างตามเงื่อนไขแล้วนำมาวางหรือแขวนไปบนหน้าผาแต่ในขณะที่กำลังสร้างพระเจดีย์อยู่นั้นพระองค์ทรงพบรักและอภิเษกสมรสกับ "ชเวนันจิน" ธิดาสาวของหน้หน้าชาวกะเหรี่ยงที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณนั้นจนกระทั่้งนางตั้งครรภ์แล้วป่วยกระเสาะกระแสะซึ่งเชื่อกันว่านางป่วยเพราะไม่ได้ไหว้ผีบรรพบุรุษก่อนแต่งงาน พระเจาติสสะจึงทรงอนุญาตให้นางกลับไปไหว้บรรพบุรุษ ทว่าขณะเดินทางจากพระราชวังผ่านป่าเขาลำเนาไพรไปนั้นมี "นัต" หรือภูตตนหนึ่งแปลงเป็นเสือกระโจนมาขวางทางไว้จนพ่อและพี่ชายชเวนันจินวิ่งหนีไป ชเวนันจินตกใจกลัวมาก แต่พระครรภ์แก่จนวิ่งหนีไม่ไหวได้แต่นั่งทำสมาธิสวดมนต์ภาวนาตาจ้องมองไปยังพระเจดีย์ที่สวามีทรงสร้างด้วยศรัทธาในพระธรรมคำสอนแห่งสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จนในที่สุดเสือตัวนั้นวิ่งหนีไปโ่ดยไม่ทำอันตรายนางเลย ชเวนันจินกระเสือกกระสนปีนขึ้นไปจนถึงฐาน ไจก์ทิโย ตั้งจิตอธิษฐานขอให้ได้อยู่ใกล้พระธาตุอินทร์แขวนตลอดไปจากนั้นก็ทอดกายลงสิ้นลมอย่างสงบ ครั้นพระเจ้าติสสะเสด็จมาถึงศพของนางกลายเป็นหินไปเสียแล้ว นางได้กลายเป็นตำนานแห่งเทพธิดาผู้เปี่ยมด้วยเมตตาและความดีงาม ผู้คอยพิทักษ์รักษาพระธาตุอินทร์แขวนหรือ ไจก์ทิโย สมคำอธิษฐาน
คัดมาจาก ท่องแดนเจดีย์ไพร ใน พุกามประเทศ
